دمانس لوی بادی (Lewy Body Dementia) چیست و چه تأثیری بر گفتار، شناخت و بلع دارد؟
دمانس لوی بادی یکی از شایعترین انواع دمانسهای پیشرونده است که اغلب کمتر از آلزایمر شناخته میشود اما تأثیر عمیقی بر شناخت، گفتار، رفتار، حرکت و بلع دارد. این بیماری به دلیل تجمع غیرطبیعی پروتئینی به نام لوی بادی در سلولهای مغزی ایجاد میشود و ویژگیهایی مشترک با آلزایمر و بیماری پارکینسون دارد.
شناخت دقیق دمانس لوی بادی برای خانوادهها و درمانگران اهمیت زیادی دارد، زیرا مسیر تشخیص، درمان و توانبخشی آن با سایر انواع دمانس متفاوت است.
دمانس لوی بادی چیست؟
دمانس لوی بادی (LBD) نوعی اختلال نورودژنراتیو (تحلیلبرنده مغز) است که در آن رسوبات غیرطبیعی پروتئینی به نام اجسام لوی (Lewy Bodies) در نواحی مختلف مغز تجمع پیدا میکنند. این رسوبات عملکرد طبیعی سلولهای عصبی را مختل کرده و به مرور باعث افت شناختی، حرکتی و رفتاری میشوند.
این بیماری معمولاً در سنین بالای ۶۰ سال بروز میکند و سیر آن تدریجی اما پیشرونده است.
تفاوت دمانس لوی بادی با آلزایمر و پارکینسون
تفاوت با آلزایمر
در آلزایمر، مشکل اصلی معمولاً حافظه است، اما در دمانس لوی بادی:
- توجه و تمرکز زودتر آسیب میبیند
- نوسان شدید عملکرد شناختی دیده میشود
- توهمات بینایی شایع و زودرس هستند
تفاوت با پارکینسون
در پارکینسون کلاسیک، ابتدا علائم حرکتی ظاهر میشوند و دمانس ممکن است سالها بعد رخ دهد. اما در دمانس لوی بادی:
- علائم شناختی و رفتاری زودتر یا همزمان با علائم حرکتی بروز میکنند
- مشکلات توجه و ادراک بسیار برجستهاند
علائم شناختی دمانس لوی بادی
اختلالات شناختی در این بیماری الگوی خاصی دارند:
- نوسان توجه: بیمار ممکن است در یک روز بسیار هوشیار و روز دیگر کاملاً گیج باشد
- کاهش سرعت پردازش ذهنی
- اختلال در عملکردهای اجرایی مانند برنامهریزی و حل مسئله
- اختلال دیداری–فضایی (مثلاً گمکردن مسیر)
این نوسانات شناختی یکی از ویژگیهای کلیدی دمانس لوی بادی است و گاهی خانواده را سردرگم میکند.
توهمات و علائم روانی–رفتاری
یکی از مشخصهترین علائم دمانس لوی بادی، توهمات بینایی واضح است. بیمار ممکن است:
- افراد، حیوانات یا اشیای غیرواقعی ببیند
- به حضور افراد غریبه در خانه باور داشته باشد
- دچار هذیانهای بدبینی یا ترس شود
این علائم معمولاً واقعی و واضح به نظر میرسند و بیمار به سختی متقاعد میشود که آنها وجود ندارند.
علائم حرکتی در دمانس لوی بادی
علائم حرکتی شبیه پارکینسون هستند و شامل:
- کندی حرکت
- سفتی عضلات
- کاهش تعادل و افزایش خطر سقوط
- کاهش حالتهای چهره (صورت ماسکگونه)
این مشکلات حرکتی میتوانند بهطور مستقیم بر گفتار و بلع نیز تأثیر بگذارند.
تأثیر دمانس لوی بادی بر گفتار و زبان
گفتار و زبان در این بیماران به شکلهای مختلفی تحت تأثیر قرار میگیرد:
- کاهش بلندی صدا
- گفتار یکنواخت و بدون آهنگ
- کندی در شروع صحبت
- مشکل در پیدا کردن کلمات
- کاهش انسجام گفتار در اثر افت توجه
در مراحل پیشرفتهتر، درک گفتار پیچیده نیز دشوار میشود.
اختلال بلع در دمانس لوی بادی
به دلیل درگیری همزمان سیستم حرکتی و شناختی، اختلال بلع (دیسفاژی) در این بیماران شایع است. نشانهها شامل:
- سرفه یا خفگی هنگام غذا خوردن
- طولانی شدن زمان غذا خوردن
- باقی ماندن غذا در دهان
- کاهش اشتها و کاهش وزن
تشخیص و مدیریت زودهنگام دیسفاژی نقش مهمی در پیشگیری از آسپیراسیون و عفونت ریوی دارد.
نقش گفتاردرمانی در دمانس لوی بادی
گفتاردرمانی یکی از ارکان مهم مراقبت در این بیماران است و اهداف آن شامل:
- حفظ و بهبود توانایی ارتباطی
- مدیریت مشکلات گفتاری
- ارزیابی و درمان اختلال بلع
- آموزش خانواده برای ارتباط مؤثر با بیمار
گفتاردرمانگر با توجه به نوسانات شناختی، برنامه درمانی انعطافپذیر و فردمحور طراحی میکند.
توانبخشی شناختی و حمایتی
در کنار گفتاردرمانی، توانبخشی شناختی به حفظ عملکردهای باقیمانده کمک میکند. این مداخلات شامل:
- تمرینهای توجه و تمرکز
- تقویت عملکردهای اجرایی
- آموزش راهبردهای جبرانی
هدف، درمان قطعی نیست بلکه افزایش کیفیت زندگی بیمار و خانواده است.
جمعبندی
دمانس لوی بادی یک بیماری پیچیده با تظاهرات شناختی، حرکتی، گفتاری و رفتاری است. تشخیص بهموقع و مداخلات توانبخشی مناسب—بهویژه گفتاردرمانی و توانبخشی شناختی—میتواند نقش مهمی در کاهش عوارض، حفظ ارتباط و بهبود کیفیت زندگی این بیماران داشته باشد.
بسیار عالی و دقیق
ممنون از توجهتون 🌷✨