تفاوت بیش فعالی با بازیگوشی؛ بررسی جامع علمی و نقش گفتاردرمانی
اختلال ADHD یکی از شایعترین اختلالات عصبیرشدی در کودکان است. اما همه کودکان پرانرژی، مبتلا به بیشفعالی نیستند. برای تشخیص دقیق، باید به معیارهای علمی، مدت زمان علائم و میزان اختلال عملکرد توجه کرد.
بازیگوشی طبیعی در برابر بیش فعالی
مثال مقایسهای واقعی
در پارک بسیار فعال است، اما در کلاس وقتی موضوع جذاب باشد تمرکز دارد. گاهی حرف میپرد، اما با تذکر اصلاح میشود.
در خانه، مدرسه و مهمانی بیقرار است. تکالیف نیمهکاره میماند. حرف دیگران را قطع میکند و به دلیل رفتارهای تکانشی دچار مشکل اجتماعی شده است.
تفاوت کلیدی: در بیشفعالی، رفتارها مزمن، فراگیر و مختلکننده عملکرد هستند.
معیارهای تشخیص بر اساس DSM-5
طبق DSM-5 برای تشخیص ADHD باید:
- حداقل ۶ علامت از حوزه بیتوجهی یا بیشفعالی وجود داشته باشد
- علائم بیش از ۶ ماه ادامه داشته باشند
- شروع قبل از ۱۲ سالگی باشد
- در دو محیط یا بیشتر مشاهده شود
- اختلال قابل توجه عملکرد ایجاد کند
روشهای ارزیابی تخصصی
- مصاحبه بالینی دقیق
- پرسشنامههای استاندارد مانند Conners
- بررسی وضعیت تحصیلی
- رد اختلالات مشابه مانند اضطراب یا اختلال یادگیری
تشخیص هرگز فقط بر اساس مشاهده ساده یا یک تست آنلاین انجام نمیشود.
تاثیر بیش فعالی بر ارتباطات اجتماعی
کودکان مبتلا به ADHD معمولاً در مهارتهای اجتماعی ضعف دارند. علت آن ضعف در مهار تکانه و تنظیم هیجان است.
- قطع صحبت دیگران
- ناتوانی در انتظار نوبت
- واکنشهای هیجانی شدید
این مسائل ممکن است منجر به طرد اجتماعی و کاهش اعتمادبهنفس شود.
تاثیر بیش فعالی بر اختلالات یادگیری
بسیاری از کودکان مبتلا به ADHD همزمان مشکلات یادگیری دارند.
- ضعف حافظه کاری
- اشتباهات بیدقتی در نوشتن
- مشکل در درک مطلب
- ناتوانی در پیروی از دستورالعملهای چندمرحلهای
در چنین مواردی، مداخله زودهنگام از افت تحصیلی جلوگیری میکند.
نقش پررنگ گفتاردرمانی در مدیریت بیش فعالی
تقویت توجه پایدار
تمرینهای تدریجی برای افزایش مدت زمان تمرکز طراحی میشود.
تقویت حافظه کاری
تمرینهای شنیداری-کلامی و بازگویی برای بهبود پردازش اطلاعات.
آموزش مهارتهای اجتماعی
- نوبتگیری
- گوش دادن فعال
- مدیریت هیجان
همکاری با مدرسه
برنامه درمانی با معلم هماهنگ میشود تا نتایج پایدارتر باشد.
رفتاردرمانی
رفتاردرمانی شامل سیستم پاداش، تنظیم قوانین و پیامدهای ثابت است.
دارودرمانی
در موارد متوسط تا شدید، داروهایی مانند Methylphenidate ممکن است تجویز شود.
تجویز دارو حتماً باید توسط روانپزشک کودک یا متخصص مغز و اعصاب انجام شود. مصرف خودسرانه دارو میتواند عوارض جدی داشته باشد.
جمعبندی نهایی
بیشفعالی با بازیگوشی طبیعی متفاوت است زیرا مزمن، فراگیر و مختلکننده عملکرد است. تشخیص باید بر اساس معیارهای DSM-5 انجام شود. درمان ترکیبی شامل گفتاردرمانی، رفتاردرمانی و در صورت نیاز دارودرمانی بهترین نتایج را ایجاد میکند.
نوبت ارزیابی تخصصی
اگر علائم ذکرشده را در کودک خود مشاهده میکنید، برای تعیین زمان ویزیت و دریافت ارزیابی تخصصی از طریق راههای ارتباطی درجشده در پایین صفحه با ما در ارتباط باشید.